روانشناس و مشاور خانواده، در برنامه «زندگی زیباست» رادیو معارف با تأكید بر ضرورت مدیریت اضطراب در دوران تغییر فصل و شیوع بیماری‌ها، گفت: نگرانی مفرط از بیمار شدن می‌تواند بیش از خود بیماری، خانواده را فرسوده كند.
به گزارش روابط عمومی رادیو معارف، برنامه «زندگی زیباست» با موضوع مدیریت آرامش خانواده در دوران تغییر فصل و شیوع بیماری‌ها، به بررسی چالش‌های ذهنی و رفتاری خانواده‌ها در مواجهه با بیماری‌ها و راهكارهای حفظ ثبات عاطفی در محیط خانه پرداخت.
حجت‌الاسلام دكتر داوودی با اشاره به تفاوت میان فرآیند پزشكی بیماری و فرآیند روانی نگرانی، اظهار كرد: خود بیماری یك فرآیند پزشكی است كه باید توسط پزشك و از مسیر درمان مناسب پیگیری شود، اما آنچه می‌تواند اعضای خانواده را به‌شدت فرسوده كند، نگرانی مفرط از بیمار شدن است.
وی با بیان اینكه ذهن انسان به‌صورت طبیعی برای شناسایی خطرها و حفظ بقا طراحی شده است، افزود: به همین دلیل ذهن تمایل دارد بیشتر روی نكات منفی و خطرها تمركز كند و همین مسئله می‌تواند در شرایط شیوع بیماری، زمینه افزایش اضطراب را فراهم كند.
این روانشناس و مشاور خانواده تأكید كرد: نگرانی طولانی‌مدت و اضطراب مداوم، علاوه بر ایجاد فرسودگی روانی، می‌تواند بر وضعیت جسمانی فرد نیز اثر منفی بگذارد؛ بنابراین مدیریت نگرانی، بخشی از مراقبت از سلامت خانواده است.
رژیم اطلاعاتی برای جلوگیری از اضطراب
داوودی یكی از عوامل افزایش اضطراب در خانواده‌ها را حجم بالای اطلاعات و اخبار نگران‌كننده دانست و بر ضرورت ایجاد «رژیم اطلاعاتی» تأكید كرد.
وی گفت: افراد باید مشخص كنند اخبار مربوط به سلامت را در چه زمانی و از چه منابع معتبری دریافت می‌كنند و از دنبال كردن مداوم پیام‌ها و اخبار غیرعلمی در گروه‌های خانوادگی و شبكه‌های اجتماعی پرهیز كنند.
وی همچنین نسبت به انتقال اخبار نگران‌كننده در محیط خانواده هشدار داد و افزود: والدین نباید آمارهای مربوط به بیماری، بستری یا مرگ‌ومیر را در حضور كودكان و به‌ویژه هنگام غذا خوردن مطرح كنند؛ زیرا این اطلاعات می‌تواند اضطراب را به كودكان منتقل كند.
پرهیز از شخصی‌سازی اخبار
این كارشناس برنامه «زندگی زیباست» یكی دیگر از خطاهای شناختی رایج در مواجهه با اخبار بیماری را شخصی‌سازی عنوان كرد و توضیح داد: وقتی فرد می‌شنود یك كودك بیمار شده است، نباید بلافاصله این خبر را به فرزند خود ارتباط دهد و تصور كند كه همان اتفاق حتماً برای او نیز رخ خواهد داد.
داوودی بر ضرورت تفكیك میان واقعیت خارجی و برداشت ذهنی تأكید كرد و گفت: شنیدن یك خبر درباره بیماری یك فرد، به معنای وقوع همان اتفاق برای ما نیست و نباید تجربه یك فرد یا یك دوره بیماری را به همه افراد و همه زمان‌ها تعمیم داد.
كودكان اضطراب والدین را از رفتار آنها می‌آموزند
وی با اشاره به مفهوم هم‌تنظیمی هیجانی اظهار كرد: كودكان بیش از آنكه از حرف‌های والدین تأثیر بگیرند، از رفتار آنها الگو می‌گیرند.
داوودی افزود: اگر مادری به كودك بگوید «نگران نباش»، اما در عمل به شكل مداوم دمای بدن او را بررسی كند یا با اضطراب رفتارهای مراقبتی را تكرار كند، كودك این اضطراب را از رفتار مادر دریافت خواهد كرد.
وی به والدین توصیه كرد در مواجهه با اخبار یا موقعیت‌های نگران‌كننده، پیش از واكنش سریع، چند لحظه مكث كنند، نفس بكشند و سپس با آرامش واكنش نشان دهند.
از «ترس» به سمت «توانمندی»
این روانشناس و مشاور خانواده همچنین بر ضرورت تغییر شیوه گفت‌وگو با كودكان تأكید كرد و گفت: به جای آنكه به كودك گفته شود «كنارش نرو، ممكن است مریض شوی»، بهتر است از او درباره كارهایی كه برای سالم ماندن انجام داده است سؤال شود.
وی این تغییر در نوع گفت‌وگو را انتقال تمركز از ترس به مسئولیت‌پذیری و توانمندی دانست و افزود: پس از گفت‌وگویی كوتاه درباره پیشگیری و مراقبت، بهتر است فضای ذهنی خانواده دوباره به سمت فعالیت‌های عادی و شاد مانند بازی، غذا خوردن و تفریح هدایت شود.
مراقبت سالم یا اطمینان‌جویی؟
داوودی در بخش دیگری از سخنان خود، میان مراقبت سالم و رفتارهای ناشی از اضطراب تفاوت قائل شد.
وی گفت: مراقبت سالم بر اساس توصیه‌های معتبر پزشكی، با هدف مشخص و در زمان تعیین‌شده انجام می‌شود و در عین حال انعطاف‌پذیر است؛ اما رفتارهایی مانند چك كردن مداوم دمای بدن كودك، زمانی كه صرفاً برای كاهش اضطراب لحظه‌ای انجام می‌شود، می‌تواند به چرخه اطمینان‌جویی تبدیل شود.
این كارشناس تأكید كرد: اطمینان‌جویی پایان ندارد و فرد باید به‌تدریج یاد بگیرد كه نمی‌توان همه چیز را كنترل كرد و بخشی از زندگی با عدم قطعیت همراه است.
سلامت روان؛ بخشی از سلامت خانواده
دكتر داوودی در جمع‌بندی سخنان خود، مدیریت اضطراب و ورودی‌های ذهنی را از عوامل مهم حفظ آرامش خانواده دانست و تأكید كرد كه خانواده‌ها باید میان مراقبت منطقی و نگرانی افراطی مرز مشخصی ایجاد كنند.
وی با اشاره به ضرورت پذیرش تغییرات فصلی و بیماری‌ها به‌عنوان بخشی از واقعیت زندگی، بر اهمیت حفظ فضای امن و آرام در خانه تأكید كرد؛ به‌ویژه آنكه رفتار والدین می‌تواند نقش مهمی در شكل‌گیری احساس امنیت و آرامش كودكان داشته باشد.
برنامه «زندگی زیباست» رادیو معارف با پرداختن به موضوعات مرتبط با خانواده و سلامت روان، تلاش می‌كند راهكارهای كاربردی برای مواجهه آگاهانه‌تر خانواده‌ها با مسائل روزمره ارائه كند.
